Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image
Do góry

Top

Nie skomentowano

Sarkofag Hedwig von Arnim

Sarkofag Hedwig von Arnim

W Muzeum Kultu Św. Jadwigi w Trzebnicy 18 września 2016 r. w ramach XXIV Dni Kultury Chrześcijańskiej otwarto wystawę „Najnowsze odkrycia archeologiczne w bazylice”. 

1Archeolog Witold Waniek i brat Marcin Wojtczak pokazali na wystawie eksponaty znalezione w czasie wymiany posadzki, i wcześniejszych badań archeologicznych. Oprócz licznych trumiennych tabliczek ołowianych ksień i sióstr cysterek, ostatnio znaleziono prawdziwy skarb – dzieło sztuki, które zadziwia przepychem, maestrią wykonania i kolorystyką.

Oto jak na wystawie relacjonował to odkrycie archeolog Witold Waniek: Podczas badań archeologicznych we wrześniu 2014, w trzebnickiej bazylice, w pobliżu kaplicy św. Jana i ołtarza św. Krzyża natrafiono na kryptę kryjącą bogato zdobiony sarkofag, wykonany z 10 płatów blachy miedzianej o wymiarach: długość 208 cm, wysokość 80 cm, szerokość 62 cm. Niezwykły był warsztat artysty, który pracował nad tym niepowtarzalnym dziełem sztuki barokowej. Do ww2malunku służyły mu farby o kolorach, złotym, srebrnym, czerwonym, zielonym, żółtym, czarnym. Dłuższe boki sarkofagu, w części dolnej, ozdobił symetrycznymi przedstawieniami kwiatów i czaszek oraz kartuszami herbowymi, po trzy z każdej strony. Na trumnie umieścił też dwa cytaty z pisma świętego i sentencję. W tłumaczeniu z języka niemieckiego: (lewy bok od wezgłowia) – „W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem. Na ostatek odłożono dla mnie wieniec sprawiedliwości, który mi w owym dniu odda Pan, sprawiedliwy Sędzia, nie tylko mnie ale i wszystkim, którzy umiłowali pojawienie się Jego” 2 List do Tymoteusza, 4, 5-17; (prawy bok od wezgłowia) – „Jak jeleń pragnie wody ze strumienia, tak dusza moja pragnie Ciebie, Boże! Dusza moja pragnie Boga, Boga żywego: Kiedyż więc przyjdę i ujrzę oblicze Boże?” Psalm 42; sentencja na wieku sarkofagu brzmi: Krew Jezusa oczyszcza nas z grzechu.

3Po prawej stronie od widnieją emblematy rodzin von Katten, von Thümen, von Treßßow, po lewej von Arnim(b) von Rebel, von Röhr. Dominującym herbem, o większych rozmiarach, jest przedstawienie rodziny von Arnim(b) umieszczone od strony wezgłowia. W nogach osoby zmarłej umieszczona jest tarcza herbowa rodziny von Katten. Na dużych herbach dobrze widoczna była data 1661, dzięki której określić można czas złożenia trumny w krypcie. Po analizie dostępnych źródeł i drzewa genealogicznego rodziny von Arnim udało się ustalić, że w 6trzebnickim kościele pochowana została Hedwig Elisabeth von Arnim, córka Bernda XII von Arnim. W roku 1657 Elisabeth wyszła za mąż za Gabriela Wengersky, grafa wrocławskiego. Wcześniej zaręczona była ze Szkotem w służbie króla szwedzkiego, Johannem Gunnem, dowódcą garnizonu w Oławie. Ciekawostką jest to, że w źródłach niemieckich datowana jest jej śmierć na rok 1662. Ale dlaczego przedstawicielka rodu von Arnim pochowana została w Trzebnicy? Nie ma bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie. Może miała, jako Jadwiga specjalną atencję do swej świętej imienniczki? Domyślać się można że utrzymywała bliskie kontakty z klasztorem i kościołem, zwłaszcza że mieszkała w pobliskim Wrocławiu. Jako osoba zamożna mogła też być donatorem i w uznaniu zasług pochowano ją w tym kościele.

2Warto dodać, że w lipcu 2016 roku przyjechał do Trzebnicy Jasper von Arnim z żoną, potomek rodu zajmujący się historią rodziny, który mógł obejrzeć zakonserwowany sarkofag w pełnej krasie. Po renowacji trzebnicki sarkofag w porównaniu z innymi zachowanymi sarkofagami rodu von Arnim jest prawdziwym klejnotem, na którym nie widać upływu czasu – zabytkiem najwyższej klasy, a Trzebnicy nadaje splendoru jako skarbnicy pocysterskiego dziedzictwa wieków. Trudno ocenić wartość tego zabytku, a jeszcze trudniej obliczyć jaki majątek trzeba było zapłacić za prace wybitnych mistrzów ze śląskich lub europejskich warsztatów którzy go wykonali.

Nie jest łatwo znaleźć dzisiaj jakieś wzmianki o potomkach rodu von Arnim. Ojciec Elisabeth von Arnim Stephan Melchior Bernd XII (1595-1661) pochodził spod Löhme. Uczył się od 1608 roku na uniwersytecie w Strasburgu, Marburg i Lipsku i Strasburgu a następnie udał się w wielką podróż po Francji i Włoszech, z której musiał zrezygnować na początku tego 1617 roku z powodu śmierci ojca.

Gabriel Wengersky, urodzony 1 maja 1631 r., (baron w 1656 r.) zmarł we Wrocławiu 18 stycznia 1672 r. We Wrocławiu był właścicielem dwóch budynków stojących na miejscu dzisiejszego hotelu Monopol. Jego syn Carl Gabriel hrabia Wengersky (niem. Graf Wengersky) w roku 1727 zakupił Pilchowice i Nieborowice wraz z przyległościami za 107 tysięcy talarów, był jednocześnie właścicielem rozległego Państwa Rybnickiego, które obejmowało miasto Rybnik wraz z 26 wsiami.

5

Ciała się rozpadają się w proch, ale imiona i nazwiska ludzi, zaklęte w napisach i wizerunkach, utrwalone w piaskowcu, marmurze, rzeźbie, malarstwie, zostają na wieki. Jaka musiała być przyczyna utrwalenia w ten sposób imienia Hedwigi Elisabeth von Arnim? Może wielka miłość jej męża, może jej zasługi dla kościoła, a może pragnienie bliskich by jej imię przetrwało wieki? Tego się chyba nie dowiemy, ale „warto tworzyć znaki pamięci dla tych, co przyjdą po nas.” I warto je zachować w pełnym blasku, zwłaszcza jeśli są to niepowtarzalne dzieła sztuki.

Zbigniew Lubicz-Miszewski

Skomentuj