Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image
Do góry

Top

Nie skomentowano

Przyjaciel, nauczyciel, przewodnik

Przyjaciel, nauczyciel, przewodnik

W organizowanych przez wiele lat przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Trzebnickiej „Spotkaniach Czwartkowych”, przeważnie w Bibliotece Miejskiej w Trzebnicy, brało udział wielu literatów i naukowców. Wśród nich wiele razy zapraszany był historyk Śląska – ks. prof. Antoni Kiełbasa, który mówił o historii Trzebnicy, wybitnych postaciach tej ziemi, o pozytywnej roli klasztoru, oraz o powojennych dziejach miasta.

W grudniu 1989 r. pojawił się drukowany w jednym egzemplarzu i czytany na „Spotkaniach Czwartkowych TMZT” trzebnicki miesięcznik społeczno – kulturalny TAK – Trzebnickie Aktualności Kulturalne. Redagował go zespół kierowany przez Jerzego B. Kosa. W skład zespołu wchodzili: Barbara i Piotr Kołodziejczykowie, Wojciech Kowalski oraz Wojciech Złomek. Stałymi działami miesięcznika były: wiadomości kulturalne, słowo o książce, kącik historyczny, rozmowa z interesującymi ludźmi oraz część literacka i – rzadziej – kącik muzyczny. Kilkakrotnie czytanemu miesięcznikowi towarzyszył „Suplement TAK” wieszany na tablicy w Bibliotece Miejskiej w Trzebnicy. W redagowaniu pisma i w jego czytaniu brała niekiedy udział młodzież szkolna. Miesięcznik zajmujący się głównie problemami życia kulturalnego był ważnym uzupełnieniem niskonakładowych pism wydawanych w Trzebnicy. W 2001 r. Towarzystwo Miłośników Ziemi Trzebnickiej wznowiło wydawanie miesięcznika „TAK – Trzebnickich Aktualności Kulturalnych” jako niskonakładowego druku pod redakcją Zbigniewa Lubicz – Miszewskiego. Od stycznia 2004 w trzebnickiej gazecie NOW-a – Wojciech Kowalski, Zbigniew Lubicz – Miszewski, co tydzień redagują TAK – Trzebnickie Aktualności Kulturalne.

Zespół redakcyjny „TAK-u” zaprosił do współpracy ks. prof. Antoniego Kiełbasę, od wielu lat mieszkającego w Trzebnicy. W miarę czasowych możliwości, od 2004 r. ks. Kiełbasa niemalże regularnie zamieszczał w TAK-u na łamach cotygodniowej „Nowej Gazeta trzebnickiej” swoje artykuły, reportaże, wspomnienia – teksty dotyczące kultury i sztuki, religii, historii, historii Kościoła. Ich treść najczęściej związana jest z Trzebnicą i pocysterskim obiektem klasztornym. Budzi uznanie wielokierunkowość tematyki i profesjonalne przygotowanie tekstów, mimo ograniczonego czasu, bardzo „czynnego” kapłana – wykładowcy, autora wielu książek i publikacji, artykułów, kierownika i opiekuna magistrantów i doktorantów Papieskiego Fakultetu Teologicznego we Wrocławiu, uczestnika wielu międzynarodowych sympozjów i konferencji. W tych tekstach zawsze stara się przybliżyć czytelnikom znaczenie i potrzebę obrzędów roku liturgicznego, nawiązując do realiów trzebnickiego sanktuarium św. Jadwigi Śląskiej, oraz tradycji i zwyczajów kultywowanych na Ziemi Śląskiej. Jako kronikarz i historyk odnotowuje sylwetki wybitnych osób zmarłych – kapłanów i osób świeckich, związanych sercem i pracą zawodową z naszą Małą Ojczyzną. W celu skompletowania artykułów, by służyły jako pomoc dydaktyczna młodzieży i zainteresowanym czytelnikom, Towarzystwo Miłośników Ziemi Trzebnickiej, chciałoby wydać wspomniane artykuły w osobnej publikacji. Prosimy o wsparcie i pomoc mieszkańców Trzebnicy, w publikacji tych tekstów, jesteśmy to winni ks. Profesorowi. Byłby to dowód pamięci i zrealizowanie jego marzeń. Książka ta stanowiłaby przegląd tych tekstów, zaskakujących trafnością sądów, aktualnością i przesłaniem o konieczności naszej świadomie podjętej postawy obecności tu i teraz, nieodkładania aktualnego komentarza na jutro – postawy nie „letniości” – ale „gorącego” uczestnictwa, przeżywania i potrzeby oceny bieżących wydarzeń.

Większość z nas obojętnie przechodzi obok ludzi, zdarzeń, historii, dlatego należy się szacunek i wdzięczność Tym, którzy nie są obojętni na otaczającą nas – „tu i teraz” – rzeczywistość, którzy nie są „letni”. Inercja i letarg, to postawy całkowitej izolacji, karty życia wielu ludzi, nie dość, że są puste, ale to często „brudne”, zmięte i podarte – świadectwa obecności!

Ks. profesor zawsze był obecny, czuwał i brał współodpowiedzialność za budowanie wizerunku naszej Małej Ojczyzny – jest człowiekiem, który jest nie tylko świadkiem współczesnej historii, ale także „z marszu” nie tylko może, ale „musi” (imperatyw kategoryczny – bezwarunkowy nakaz moralny, norma moralnego postępowania), by spełnić ogólnoludzką powinność, włączyć się w nurt przemian, jeżeli nawet nie czynnie, to choćby poprzez osąd moralny i próbę zrozumienia i wytłumaczenia poprzez kontekst historyczny, sobie i nam istoty zachodzących przemian i próbę zdefiniowania ukierunkowania wektorów moralnych, socjologicznych, przez przyłożenie „chrześcijańskiego” wzorca do określonych stanowisk i zachowań poszczególnych ludzi i wydarzeń naszej dawnej i obecnej historii.

Dostrzegamy w tych tekstach stałą Jego OBECNOŚĆ w tej rzeczywistości (w pamięci mamy „wzorzec moralny” – „Pamięć i Tożsamość” Jana Pawła II). „Wychowując – uczyć, ucząc – wychowywać”, to motto ks. profesora. Ma on świadomość budowy Wspólnego Domu Europejskiego poprzez przypomnienie tradycji, historii, wartości patriotycznych, odbudowę, ocalanie skarbów dziedzictwa naszych Małych Ojczyzn, budowanie etosu Polaka – patrioty na fundamencie chrześcijańskich wartości.

Ks. prof. zawsze reagoawł spontanicznie, wyrażając swój osąd, zajmując określone stanowisko, potrafił np. wypunktować zasługi i olbrzymi wkład w budowanie ludzkiej kondycji, zaraz po śmierci Matki Teresy – tekst „Ikona miłosierdzia”, Jana Pawła II – tekst „Santo subito!” i zaakcentować swoje – „nasze” współuczestnictwo w bólu po tragicznej śmierci Brata Rogera, umieszczając odpowiednią planszę w przedsionku bazyliki.

Jako wieloletni Duszpasterz Nauczycieli ks. profesor – sam będąc wzorem godnym naśladowania – wiele czasu poświęca kształtowaniu odpowiedzialnego i wzorcowego modelu Pedagoga i Nauczyciela, organizując comiesięczne spotkania z pedagogami i wycieczki krajoznawczo – edukacyjne, w których sam pełni rolę przewodnika. Kronika duszpasterstwa nauczycieli świadczy o bardzo żywej więzi duszpasterza z nauczycielami, ale także o licznym udziale pedagogów w wielu cennych inicjatywach i wydarzeniach na terenie gminy Trzebnica.

Szczególnie wiele publikacji i książek poświęcił ks. profesor św. Jadwidze i Salwatorianom. Trzebniczanin – ks. prof. Antoni Kiełbasa znany jest nie tylko z wielu publikacji, ale też wielu owocnych kontaktów międzynarodowych. Wiele razy powtarzał komentując życie i działalność św. Jadwigi, że „święci budują mosty miłości”. Od wielu lat bierze udział w wielu międzynarodowych konferencjach, spotkaniach i sympozjach i za każdym razem stara się w nowej Europie budować mosty pojednania i współpracy między narodami.

Ks. Antoni Kiełbasa potwierdził swoją popularność zostając członkiem honorowym Towarzystwa Miłośników Ziemi Trzebnickiej i honorowym profesorem Gimnazjum nr 1 im. Księcia Henryka Brodatego w Trzebnicy oraz wygrywając plebiscyt prasowy, na najbardziej wpływową osobę w powiecie w 1999 r. Jest osobą z dużym poczuciem humoru, łatwo nawiązującą kontakt zarówno z naukowcami, robotnikami, jak i z dziećmi, również łatwo znajduje „wspólny język” z naukowcami z zagranicy. Drugim filarem TMZT obok dr. Jerzego Bogdana Kosa był ks. profesor Antoni Kiełbasa, Członek Honorowy TMZT. Zarówno dr Jerzy B. Kos jak i ks. profesor Antoni Kiełbasa byli bez przerwy na „ostrym dyżurze”.

W 2000 r., z okazji 750. rocznicy uzyskania przez Trzebnicę praw miejskich ks. Antoni Kiełbasa znalazł się wśród piętnastu zasłużonych osób, które wyróżniono godnością Honorowych Obywateli Trzebnicy. Trzebnicki Samorząd nadając tę godność przywołał liczne zasługi Księdza Profesora dla miasta i regionu, podkreślając jego szczególną rolę jako animatora różnorodnych działań kulturalnych, organizatora corocznych, od 1993 r., Tygodni Kultury Chrześcijańskiej, twórcy Muzeum Kultu św. Jadwigi w Trzebnicy oraz historyka upowszechniającego wiedzę o mieście i regionie piórem, słowem i działaniem, wreszcie – pośrednika w nawiązaniu przyjaznych kontaktów z dawnymi mieszkańcami Trzebnicy.

W 1965 r. nakładem Wydawnictwa Uniwersyteckiego ukazała się niezwykle starannie wydana „Księga Jadwiżańska” zawierająca referaty wygłoszone na sympozjum oraz różnorodne materiały informacyjne. „Księga Jadwiżańska” uhonorowana została „Piórem Fredry” podczas Przeglądu Dobrej Książki we Wrocławiu w grudniu 1995 r. Jednym z redaktorów „Księgi” był ks. dr Antoni Kiełbasa.

Również w 1965 r. z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Ziemi Trzebnickiej ukazała się kolejna księga, zasługująca na miano wydarzenia kulturalnego, której współautorem był ks. dr Antoni Kiełbasa. Była nią, jedna z lepiej przygotowanych monografii dolnego Śląska – monografia „Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków” pod redakcją prof. Leszka Wiatrowskiego, opracowana przy czynnym udziale miejscowych historyków.

Ks. A. Kiełbasa był członkiem Międzynarodowej Komisji Historycznej Salwatorianów w Rzymie i członkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego. Od 1972 r. wykłada w Wyższym Seminarium Duchownym w Bagnie, a od 1993 r. na Papieskim Fakultecie Teologicznym we Wrocławiu. Od 1972 r. mieszka w Trzebnicy. Jest orędownikiem pojednania i budowania mostów pomiędzy ludźmi, inicjatorem i współorganizatorem wielu ważnych wydarzeń kulturalnych i religijnych w naszym mieście i w powiecie.

Książka poświęcona założycielowi zgromadzenia Salwatorianów „Ksiądz Franciszek Maria od Krzyża Jordan (1848 – 1918)” była podstawą (w 1992 r.) uzyskania doktoratu na Papieskim Fakultecie Teologicznym we Wrocławiu. Pewien czas później – w październiku 1993 r. – mianowany został adiunktem Papieskiego Fakultetu Teologicznego we Wrocławiu.

W 2001 r. ks. dr Antoni Kiełbasa otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego Papieskiego Wydziału Teologicznego. Za tym wyróżnieniem przemawiała aktywność naukowa i umiejętności dydaktyczne dotychczasowego docenta, a mianowicie: ok. 500 pozycji w bibliografii opublikowanych prac w latach 1967 – 2005, a wśród nich 18. zbiorowych i autorskich książek naukowych oraz 20. książek popularnonaukowych, doprowadzenie – w roli promotora – do obrony ponad 30. prac magisterskich i dwóch doktorskich, wystąpienie w roli recenzenta 80. prac magisterskich, czterech prac doktorskich i trzech habilitacyjnych.

Ks. A. Kiełbasa był autorem serii „Sól ziemi Śląskiej” dotyczącej wybitnych Ślązaków z kręgu osób duchownych. Obecnie jest w przygotowaniu, jako szósta pozycja z serii „Sól ziemi Śląskiej” – obszerna monografia „Ksiądz Kazimierz Wawrzyniec Bochenek SDS 1915 – 1996. Proboszcz, Dziekan i Kustosz Sanktuarium św. Jadwigi Śląskiej”. Powinniśmy wydać tę pozycję, prawie wszystkie teksty i ilustracje ma przygotowane do wydania Leopold Wróblewski. Może ktoś z trzebniczan pomógłby w wydaniu tej tak oczekiwanej przez nas książki.

Oprócz codziennych obowiązków kapłana, oprowadzał on pielgrzymów po trzebnickiej bazylice, wygłaszając przy tej okazji krótkie, ale treściwe „homilie”. Na spotkaniach organizowanych od paru lat, z cyklu „Zabytki na nowo odczytane”, z udziałem Księdza Profesora, które odbywały się zazwyczaj w ostatnią sobotę miesiąca, w trzebnickiej bazylice gromadziła się grupa kilkudziesięciu osób. Na tych spotkaniach wygłasza interesujące prelekcje z dziedziny historii sztuki, historii, religii i kultury. W krainie historii poruszał się ksiądz Antoni bardzo swobodnie otwierając dowolne drzwi do danego wieku i roku, i na „bieżąco” żywo i barwnie komentował konkretne wydarzenia – dla nas, współczesnych tak odległe w czasie, „zakurzone”, zapomniane.

W celu upamiętnienia dla potomnych wielu zasłużonych osób oraz podkreślenia ważnych wydarzeń ks. A. Kiełbasa zabiegał i finansowo wspierał ufundowanie wielu tablic pamiątkowych w Trzebnicy i bazylice trzebnickiej, a nadto wraz z ks. prof. Józefem Swastkiem i dr. Michałem Kaczmarkiem był fundatorem popiersia św. Jadwigi Śląskiej, ustawionego w Sali Rycerskiej Ratusza Wrocławskiego 25 IX 2002 r., obok stojącego popiersia ks. Henryka Brodatego. Są to chyba dwie najpiękniejsze rzeźby, spośród kilkudziesięciu tam stojących popiersi wybitnych, zasłużonych, Wrocławian i Dolnoślązaków.

W uznaniu szczególnych zasług ks. A. Kiełbasy na polu pojednania polsko – niemieckiego i szerzenia kultu św. Jadwigi, 11 maja 1998 r. prezydent Republiki Federalnej Niemiec dr Roman Herzog przyznał mu Krzyż Zasługi RFN. W uroczystości wziął udział m.in. ks. kardynał Joachim Meisner, arcybiskup Kolonii.

20 grudnia 2003 r. katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana przyznało ks. prof. dr. hab. Antoniemu Kiełbasie, nagrodę im. Juliusza Ligonia – „za niezwykły wkład badawczy w poznanie dziejów Kościoła na Śląsku, popularyzację wiedzy historycznej o ziemi śląskiej i zwykłe ludzkie człowieczeństwo”.

24 maja 2005 r. prezydent Austrii Heinz Fischer przyznał ks. A. Kiełbasie na wniosek Ministra Nauki i Kultury Austriacki Krzyż Honorowy I Klasy w dziedzinie Nauki i Kultury za podjęcie i przeprowadzenie wielu prac badawczych i opracowań, wiążących Śląsk z Austrią, i za podjęcie przez salwatorianów wielu działań w celu zacieśnienia związków i rozwoju współpracy z Austrią.

Towarzystwo Miłośników Ziemi Trzebnickiej w uznaniu wielokierunkowej działalności na rzecz pojednania i współpracy narodów przyznało 15 czerwca 2005 r. ks. profesorowi dr. hab. Antoniemu Kiełbasie – tytuł „Europejczyka Roku 2005”.

Ks. A. Kiełbasa przez pół roku wyłączony był z czynnego życia kapłańskiego i naukowego, ze względu na poważne komplikacje zdrowotne. Po udanej operacji wrócił w pełni do czynnego życia, ale przez ten okres pobytu w szpitalach, gdy był przykuty do szpitalnego łóżka i w czasie rekonwalescencji, ani na chwilę nie przerwał pracy naukowej i normalnego toku życia towarzyskiego. Pisał, przyjmował studentów, przeprowadzał debaty, udzielał wywiadów i publikował zawsze aktualne teksty z gazetach, publikacjach i książkach. Rok 2006 – to rok bardzo płodny dla ks. A. Kiełbasy – ukazało się w tym roku najwięcej publikacji i książek, których autorem, lub współautorem był ks. Profesor.

Dzięki wieloletnim staraniom ks. Antoniego Kiełbasy Rzymska Kongregacja do spraw Duchowieństwa, za zgodą Ojca św. Benedykta XVI, zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego (por. kan. 1231-1232) erygowała w dniu 24 stycznia 2007 r. „Międzynarodowe Sanktuarium” Świętej Jadwigi Śląskiej w Trzebnicy na terenie archidiecezji wrocławskiej.

Decyzja Stolicy Apostolskiej zbiegła się z 740-leciem kanonizacji św. Jadwigi Śląskiej, której dokonał w Viterbo papież Klemens IV w dniu 26 marca 1267 r. Z okazji 700-lecia śmierci św. Jadwigi. W 2002 r. obchodziliśmy 800-lecie ufundowania przez św. Jadwigę klasztoru w Trzebnicy. Ks. Antoni Kiełbasa współorganizował we Wrocławiu i w Trzebnicy międzynarodowe sympozja naukowe, których owocem były wydane drukiem Księgi Jubileuszowe, omawiające kult św. Jadwigi Śląskiej i dzieje sanktuarium trzebnickiego przez historyków z różnych narodowości.

Każdego roku do grobu Patronki Śląska przybywają pielgrzymki z kraju i zagranicy. W latach 1970-1989 przybyło do Trzebnicy z 39 krajów świata 1.769 pielgrzymek. Po zmianach politycznych w Europie liczba przybywających pielgrzymek z zagranicy jeszcze zwiększyła się. Przeważnie przybywają one do Trzebnicy pod kierunkiem swoich duszpasterzy. Kronika z 1993 r. podaje liczbę 656 kapłanów celebrujących w tym roku przy grobie św. Jadwigi. Pielgrzymki zagraniczne obejmują wiele krajów świata, najczęściej zjawiają się pielgrzymi z Niemiec, Czech, Słowacji i Austrii. W ostatnich latach wzrosła liczba pielgrzymów z USA, Kanady, Anglii, Francji, Włoch oraz z byłych republik radzieckich.

Święta Jadwiga Śląska czczona dotąd jako patronka małżeństw, rodzin chrześcijańskich, dzieł miłosierdzia, budowanych kościołów i pojednania między narodami, stała się w dniu 16 X 1978 r. także patronką dnia wyboru pierwszego Polaka na Stolicę Piotrową. „Ja sam – pisał Jan Paweł II 16 X 1979 r. – jestem głęboko przekonany, że w tamtym pamiętnym dniu św. Jadwiga stała się również patronką wyboru pierwszego w dziejach Polaka na stolicę świętego Piotra.” Przez cały okres pontyfikatu polskiego papieża, uroczystości jadwiżańskie w październiku w Trzebnicy, dzięki staraniom ks. Antoniego, miały silny akcent papieski. Dzięki szczególnej trosce biskupów wrocławskich, duchowieństwa, zakonów i wiernych, obecna forma kultu przerosła wszystkie dotychczasowe praktyki w minionych wiekach.

W bazylice, w sobotę 24 marca 2007 r. o godz. 1100, z inicjatywy ks. Antoniego Kiełbasy dokonano uroczystego odsłonięcia obrazu przedstawiającego moment kanonizacji św. Jadwigi przez papieża Klemensa IV w Viterbo, w dniu 26 marca 1267 roku. Pod obrazem w specjalnej gablocie zostały umieszczone trzy kopie dokumentów: Bulli kanonizacyjnej papieża Klemensa IV z 26 III 1267 r., dokumentu papieża Piusa XII z 16 III 1943 r. podnoszącego kościół pocysterski w Trzebnicy pw. św. Bartłomieja Apostoła i św. Jadwigi do rangi Bazyliki Mniejszej oraz dekretu Kongregacji do spraw Duchowieństwa z dnia 24 I 2007 r., ustanawiającego w Trzebnicy Międzynarodowe Sanktuarium.

W 2007 r. dzięki staraniom ks. A. Kiełbasy udało się powołać do życia Dużą Ścieżkę św. Jadwigi w Trzebnicy, oznakowaną siedmioma „kamieniami medytacji”, które przypominają nam cnoty św. Jadwigi. W trakcie realizacji projektu Ścieżki udało się „uratować” – wyremontować kaplicę św. Jadwigi przy ulicy Wrocławskiej i średniowieczną Rotundę Pięciu stołów przy ul. Grunwaldzkiej.

Ks. Antoni ostatnio zaprojektował budowę na Placu Pielgrzymkowym Małej Ścieżki św. Jadwigi Śląskiej. Mała Ścieżka Świętej Jadwigi Śląskiej ma za zadanie pokazać poszczególne etapy księżnej Jadwigi w drodze do świętości, oznaczone 15 stacjami. W testamencie ks. Profesor zostawił nam realizację tego zadania i to w tym roku – tak ważnym dla Trzebnicy – miasta, którego Patronką jest już od tego roku św. Jadwiga Śląska.

W 2007 r. ks. prof. Antoni Kiełbasa obchodził jubileusz 35-lecia pracy dydaktyczno-wychowawczej w Bagnie i 40-lecia pracy publicystycznej. Na terenie Trzebnicy, dzięki inicjatywie ks. Antoniego Kiełbasy umieszczono kilkanaście tablic z marmuru i brązu – na starych cmentarzach, w domu Pielgrzyma, na Ołtarzu Polowym, a zwłaszcza w bazylice, uwieczniając na filarach i murach świątyni ludzi, którzy całym swoim życiem i działalnością budowali naszą Małą Ojczyznę.

Ks. Antoni Kiełbasa – jest Skarbem Ziemi Trzebnickiej i najbardziej zasłużonym orędownikiem promocji Międzynarodowego Sanktuarium św. Jadwigi Śląskiej, miasta Trzebnicy i naszego regionu w Europie i świecie. Miasto powinno odwdzięczyć się księdzu Profesorowi – Jego imieniem nazwać nową ulicę i ufundować tablicę z brązu w bazylice.

tekst: Zbigniew Lubicz-Miszewski
fot. Marcin Mazurkiewicz

Skomentuj