Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image
Do góry

Top

Dzień Pioniera

Dzień Pioniera

Kwiecień to miesiąc, w którym już od kilkunastu lat corocznie obchodzony jest w naszym mieście Dzień Pioniera. Organizowany jest przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Trzebnickiej przy wsparciu władz Gminy Trzebnica.

W tym roku przypada 67 rocznica przejęcia tych ziem przez polską administrację, powrotu na te dawne piastowskie ziemie i przybycia pierwszych polskich osadników na ziemię trzebnicką. Trzebnica godnie uczciła pamięć pionierów – osadników i złożyła hołd tym, którzy w latach 1945-1947 laty przyjechali w te strony, aby tu znaleźć swój nowy dom i budować naszą Małą Ojczyznę.

Tegoroczne uroczystości miały szczególny charakter, bowiem odsłonięty i poświęcony został po rewitalizacji Pomnik Pionierów Ziemi Trzebnickiej, który został postawiony z inicjatywy dr Jerzego Bogdana Kosa – prezesa Towarzystwa Miłośników Ziemi Trzebnickiej w 1985 r. Powstał on jako wyraz hołdu złożony tym wszystkim, którzy na tej trzebnickiej ziemi budowali zręby polskości. Modernizację pomnika zainspirował jeden z pierwszych pionierów Antoni Ćwirko-Godycki, zaprojektował artysta plastyk Zbigniew Lubicz-Miszewski, model wykonał trzebnicki artysta rzeźbiarz Krzysztof Lewczak, a całość wykonał Paweł Rutkowski z zakładu kamieniarskiego w Malinie. Rewitalizacja pomnika została zrealizowana przy wsparciu finansowym władz Gminy Trzebnica i dzięki środkom przyznanym przez Lokalną Grupę Działania na wniosek TMZT. Pomnik ten usytuowany przy zbiegu ulic Obrońców Pokoju i Żołnierzy Września, w środku parku – Placu Pionierów Ziemi Trzebnickiej, opodal czynnej fontanny jest nową atrakcją Trzebnicy. W nocy oświetlony czterema reflektorami – biały orzeł z „piastowską” przepaską z krzyżem mówi o polskości tej ziemi, przywróconej w 1945 roku Ojczyźnie.

Trzy lata trwały starania TMZT by pomnik ten zmodernizować, by to miejsce było godne pamięci powojennych Osadników – Pionierów, którzy musieli zacząć budować wszystko od początku, by ziemię, na której przyszło im zapuścić korzenie mądrze zagospodarować…. Dzięki decyzji burmistrza Marka Długozimy kolejna ważna dla miasta inicjatywa została zrealizowana. Pomnik ten jest teraz wizytówką Trzebnicy, dokumentuje jej wkład w budowę wizerunku Dolnego Śląska i przypomina fakt, że Trzebnica była pierwszą stolicą Dolnego Śląska.

W kwietniu, gdy trwały jeszcze zacięte boje o Wrocław – Festung Breslau, do Trzebnicy przybyła pierwsza grupa na czele ze Stanisławem Bąk-Dzierżyńskim (przyszłym starostą trzebnickim) z województwa świętokrzyskiego, aby organizować zręby polskiej administracji, oświaty oraz gospodarki. Zastali tu już pierwszych rodaków powracających z III Rzeszy Niemieckiej uprzednio deportowanych, a którzy zdecydowali się tutaj pozostać. Decyzją Rządu Tymczasowego Okręgowym Pełnomocnikiem RP mianowano wojewodę kieleckiego Stanisława Piastowskiego, który na tymczasową siedzibę administracji okręgowej wybrał Trzebnicę. Trzebnica wtedy została pierwszą stolicą Dolnego Śląska. Pierwsze posiedzenie organizującej się władzy politycznej i administracyjnej odbyło się 20 kwietnia 1945 r. Tę datę przyjmuje się za początek ustanowienia polskiej administracji w Trzebnicy, po 600 latach niebytu.

Po kapitulacji III Rzeszy Niemieckiej i zakończeniu II wojny światowej nasilił się napływ ludności przede wszystkim z centralnej Polski chcącej zmienić dotychczasowe życie, lub szukającej przysłowiowego dachu nad głową po utracie swego mienia w wyniku działań okupanta i wojennych. Przybywały również całe rodziny i pojedyncze osoby z Niemiec, ludzie deportowani w latach okupacji do prac przymusowych, oraz tułacze wojenni z różnych krajów europejskich. W miesiącach wczesnojesiennych zaczęły przybywać pierwsze transporty przesiedlanych z dawnych terenów należących do Rzeczpospolitej na wschodzie, czyli z Kresów Wschodnich, w zdecydowanej większości z Podola. Przybywali nieliczni z deportowanych w latach 40 ubiegłego wieku w głąb ówczesnego Związku Radzieckiego, głównie jako byli żołnierze Dywizji Kościuszkowskiej utworzonej w ZSRR. Zdecydowana większość przybyłych tu pozostała i uznała tę ziemię za swoją małą ojczyznę.

Uczestnikami uroczystości, byli Pionierzy, którzy przybywając tutaj mieli po kilka lub kilkanaście lat, a obecnie są już seniorami. Dla nich była to chwila wzniosła a zarazem chwila uświadomienia, że czas nieubłaganie idzie do przodu, że kiedyś jako dzieci, a dzisiaj jako ludzie w podeszłym wieku, uczestniczyli w tych uroczystościach, po to, aby pamięć o nich i ich ojcach nie została zapomniana. Były obecne także ich dzieci i wnukowie już tutaj urodzeni.

Do Trzebnicy przybyło z centralnej Polski – 1371 osób, to jest 55,1% wszystkich przybyłych do gminy. Najwięcej z województwa świętokrzyskiego – 668 osoby, z czego z Buska i okolic – 279.

Z Kresów Wschodnich łącznie z osobami z dalszych rejonów ZSRR przybyło – 968 osób, to jest 38,8%. Najwięcej z Podola – 834, z czego ze Lwowa i najbliższych okolic – 284, oraz z Podhajec – 316 osoby. Pozostałe 6,1% to powracający z III Rzeszy Niemieckiej wywiezieni do prac przymusowych oraz z innych państw Europy.

Do wiosek przybyło z centralnej Polski – 1182 osób, co stanowi 52,44% przybyłych do gminy. Najwięcej z woj. świętokrzyskiego – 307 osób, to jest 13,62%. Z Kresów Wschodnich łącznie z osobami z ZSRR przybyło – 866 osób to jest 38,42% przybyłych do wiosek. Pozostałe 9,14% to powracający z III Rzeszy Niemieckiej i z innych państw Europy.

Głównym organizatorem uroczystości był Burmistrz Gminy Trzebnica Marek Długozima. Współorganizatorami byli – Gimnazjum nr 1 im. Ks. Henryka Brodatego w Trzebnicy i Towarzystwo Miłośników Ziemi Trzebnickiej. Koordynatorem z ramienia gimnazjum była Alicja Stręk-Tworek. Gimnazjum nr 1 jest szkołą, która ma ścisły związek z organizacją oświaty polskiej w 1945 r. W budynku obecnego gimnazjum – 27 września 1945 r. – rozpoczęła działalność pierwsza polska Publiczna Szkoła Powszechna w Trzebnicy. Ponadto budynek tej placówki, był również tymczasową siedzibą pierwszej szkoły średniej w naszym mieście – Państwowego Gimnazjum i Liceum w Trzebnicy – od 17 października 1945 do połowy listopada 1945 r.

Program obchodów Dnia Pioniera w Trzebnicy dnia 20 kwietnia 2012 r.:

godz. 12.00 – Msza św. w bazylice św. Jadwigi w intencji Pionierów zmarłych i żyjących.

godz.16.00 – Plac Pionierów Ziemi Trzebnickiej u zbiegu ulic: Obrońców Pokoju i Żołnierzy Września. Hejnał Trzebnicki w wykonaniu Trzebnickiej Orkiestry Dętej. Uczestniczą Pionierzy i mieszkańcy Gminy Trzebnica, młodzież szkolna, Kombatanci, Sybiracy, członkowie AK, przedstawiciele Policji i Straży Pożarnej, poczty sztandarowe. Wartę honorową będą pełnili harcerze. Przemówienie burmistrza Gminy Trzebnica Marka Długozimy. Odsłonięcie i poświęcenie odnowionego pomnika Pionierów Ziemi Trzebnickiej.

godz. 16.30 – Przemarsz ul. św. Jadwigi z orkiestrą do Gimnazjum nr 1. przy ul. św. Jadwigi. Złożenie kwiatów pod Pomnikiem Pionierów Oświaty przed budynkiem gimnazjum. Uroczysta akademia „Skąd nasze korzenie” – koncert dedykowany Pionierom w wykonaniu gimnazjalistów. Po koncercie poczęstunek – „bigos pionierski”, kawa, herbata i ciasta. Zwiedzanie wystawy „Pionierom Ziemi Trzebnickiej”.

godz. 19.00 – 21.00 – Koncert kapeli rodzinnej „Marciny” Mariana Kowalskiego.

Za organizację Dnia Pioniera odpowiada Komitet Organizacyjny Obchodów Dnia Pioniera w składzie: Burmistrz Gminy Trzebnica – Marek Długozima – Przewodniczący Komitetu, Agnieszka Pawlaczek – Naczelnik Wydziału Promocji – Sekretarz Komitetu, Jakub Szurkawski – Kierownik Referatu Komunikacji Społecznej i Public Relations, Beata Środka – dyrektor Gimnazjum nr 1, Alicja Stręk-Tworek – nauczyciel Gimnazjum nr 1, Zbigniew Lubicz-Miszewski – prezes TMZT, Leontyna Gągało – wiceprezes TMZT, Antoni Ćwirko – członek TMZT, Zenobia Kulik – Firma Kulik.

Leszek Gajosiński
Zbigniew Lubicz-Miszewski